مقدمه: چرا باید اینکوترمز را بشناسیم؟
در دنیای تجارت بینالمللی، هر کلمه و هر قرارداد اهمیت دارد. یکی از کلیدیترین ابزارها برای شفافسازی مسئولیتها بین خریدار و فروشنده، اینکوترمز (Incoterms) است. این اصطلاح از عبارت International Commercial Terms گرفته شده و به معنی “قوانین بینالمللی تجارت” میباشد که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) تدوین شدهاند.
اینکوترمز به شما کمک میکند بدانید در هر معامله:
- چه کسی مسئول پرداخت هزینه حمل است؟
- در کدام نقطه، ریسک کالا از فروشنده به خریدار منتقل میشود؟
- مسئولیت ترخیص گمرکی با کیست؟
- چه کسی باید کالا را بیمه کند؟
دستهبندی اینکوترمز 2020 با مثال
نسخه جدید اینکوترمز 2020 شامل 11 قاعده است که در دو گروه تقسیم میشوند:
گروه اول: قابل استفاده برای هر نوع حملونقل (زمینی، هوایی، دریایی)
- EXW – Ex Works (تحویل در محل کار فروشنده)
مثال: یک شرکت چینی کالایی را در انبار خود در شانگهای تحویل میدهد. خریدار ایرانی باید کالا را از همانجا بارگیری کرده و تمامی مراحل حمل، بیمه، ترخیص و هزینهها را بر عهده بگیرد.
- FCA – Free Carrier (تحویل به حملکننده)
مثال: فروشنده آلمانی کالا را در انبار خود بارگیری کرده و به کامیون حملکننده واگذار میکند. از آن لحظه، مسئولیت و ریسک با خریدار ایرانی است که آن را از مرز عبور دهد و به کشور خود وارد کند.
- CPT – Carriage Paid To (حمل پرداختشده تا مقصد)
مثال: فروشنده ترک متعهد میشود کالا را تا گمرک بازرگان حمل کند. هزینه حمل تا آنجا را پرداخت میکند، اما ریسک آسیب به کالا از لحظه تحویل به حملکننده با خریدار است.
- CIP – Carriage and Insurance Paid To (حمل و بیمه پرداختشده تا مقصد)
مثال: شرکت ایتالیایی کالا را به بندرعباس میفرستد و هزینه حمل و بیمه را تا مقصد میپردازد. اما اگر کالا در مسیر آسیب ببیند، مسئولیت نهایی آن با خریدار است و باید از بیمه استفاده کند.
- DAP – Delivered At Place (تحویل در محل مقصد)
مثال: فروشنده فرانسوی متعهد میشود کالا را تا درب انبار خریدار در تهران برساند. هزینه و ریسک حمل تا آن نقطه با فروشنده است، اما ترخیص گمرکی ایران با خریدار خواهد بود.
- DPU – Delivered at Place Unloaded (تحویل در مقصد پس از تخلیه)
مثال: فروشنده اسپانیایی کالا را به انبار خریدار در تبریز میرساند و حتی آن را تخلیه میکند. خریدار فقط باید کالا را ترخیص کند.
- DDP – Delivered Duty Paid (تحویل در مقصد با پرداخت حقوق گمرکی)
مثال: فروشنده هندی تمامی هزینهها از جمله حمل، بیمه، و حتی ترخیص گمرکی ایران را بر عهده میگیرد و کالا را درب کارخانه خریدار در مشهد تحویل میدهد.
گروه دوم: فقط برای حمل دریایی
- FAS – Free Alongside Ship (تحویل کنار کشتی)
مثال: فروشنده آلمانی کالا را تا بندر هامبورگ میآورد و کنار کشتی تحویل میدهد. از آن لحظه به بعد، مسئولیت بارگیری، حمل، بیمه و گمرک با خریدار ایرانی است.
- FOB – Free On Board (تحویل روی عرشه کشتی)
مثال: فروشنده هندی کالا را روی کشتی در بندر بمبئی بارگیری میکند. پس از آن، ریسک و هزینهها با خریدار در ایران است.
- CFR – Cost and Freight (هزینه و کرایه پرداختشده تا بندر مقصد)
مثال: فروشنده اماراتی کالا را تا بندرعباس میفرستد و کرایه کشتی را پرداخت میکند، اما اگر کالا در راه آسیب ببیند، مسئولیتی ندارد.
- CIF – Cost, Insurance and Freight (هزینه، بیمه و کرایه پرداختشده تا بندر مقصد)
مثال: فروشنده چینی کرایه حمل و بیمه کالا تا بندر بوشهر را میپردازد، اما همچنان ریسک کالا پس از بارگیری روی کشتی با خریدار است.
🧾 تفاوت اینکوترمز با قرارداد فروش
باید توجه داشت که اینکوترمز جایگزین قرارداد فروش نیست. بلکه تنها بخش خاصی از آن را پوشش میدهد؛ یعنی حمل و نقل، مسئولیتها، ریسکها و هزینهها. اما مواردی مانند:
- روش پرداخت (LC، حواله و غیره)
- شرایط گارانتی
- زمان تحویل دقیق
- جریمه تأخیر یا خسارت
باید در متن قرارداد فروش جداگانه ذکر شوند.
جمعبندی: چرا اینکوترمز اهمیت حیاتی دارد؟
استفاده صحیح از اینکوترمز در تجارت بینالمللی، تفاوت میان یک معامله موفق و یک فاجعه مالی است. این قوانین چارچوبی شفاف و مورد تایید جهانی برای تعریف وظایف و مسئولیتها ارائه میدهند.
مزایای استفاده از اینکوترمز برای صادرکنندگان و واردکنندگان:
- کاهش ریسکهای مالی و قانونی
- جلوگیری از سوءتفاهم در قراردادهای بینالمللی
- تسریع در فرآیند ترخیص کالا
- صرفهجویی در هزینهها از طریق انتخاب درست نوع تحویل
- افزایش قدرت مذاکره با شرکای خارجی
پیشنهاد ما به فعالان حوزه بازرگانی:
پیش از امضای هر قرارداد، دقیقاً مشخص کنید از کدام قاعده اینکوترمز استفاده میکنید و مکان دقیق تحویل را نیز ذکر کنید (مثلاً FOB بندر شانگهای – اسکله ۳). همچنین در مذاکرات با خریدار یا فروشنده خارجی، با تسلط بر این قواعد، میتوانید از منافع خود بهتر دفاع کنید
من نمیدونم از کجا باید کالا رو تهیه کنم؛ آیا شما تأمینکننده معرفی میکنید؟
بله، ما با شبکهای از تأمینکنندگان جهانی معتبر همکاری داریم و بر اساس آن پیشنهاد میدهیم.
من نمیدونم از کجا باید کالا رو تهیه کنم؛ آیا شما تأمینکننده معرفی میکنید؟
بله، ما با شبکهای از تأمینکنندگان جهانی معتبر همکاری داریم و بر اساس آن پیشنهاد میدهیم.
من نمیدونم از کجا باید کالا رو تهیه کنم؛ آیا شما تأمینکننده معرفی میکنید؟
بله، ما با شبکهای از تأمینکنندگان جهانی معتبر همکاری داریم و بر اساس آن پیشنهاد میدهیم.
من نمیدونم از کجا باید کالا رو تهیه کنم؛ آیا شما تأمینکننده معرفی میکنید؟
بله، ما با شبکهای از تأمینکنندگان جهانی معتبر همکاری داریم و بر اساس آن پیشنهاد میدهیم.
من نمیدونم از کجا باید کالا رو تهیه کنم؛ آیا شما تأمینکننده معرفی میکنید؟
بله، ما با شبکهای از تأمینکنندگان جهانی معتبر همکاری داریم و بر اساس آن پیشنهاد میدهیم.
